Rzadki zabytek z rodzinnej farmy. Wykrywacz metali zauważył „złotego staruszka”

24 marca 2026, 09:30

Kjetil Særheim dokonał sensacyjnego odkrycia na rodzinnej farmie w Klepp w norweskim okręgu Rogaland. Za pomocą wykrywacza metali znalazł tajemniczy złoty przedmiot zwany gullgubbe (złoty staruszek). To pierwszy gullgubbe odkryty w Rogaland od 127 lat. Tego typu przedmioty znajdowane są wyłącznie w Skandynawii, głównie w Danii, gdzie odkryto ich ponad 2500. W Norwegii trafiono dotychczas na około 50 takich artefaktów, tym większe znaczenie ma odkrycie dokonane przez Kjetila.



Różne style chińskiej kaligrafii© Exploding Boy

Geny ułatwiają naukę języków tonalnych

29 maja 2007, 11:01

Teoretycznie każde dziecko może się nauczyć posługiwać dowolnie wybranym językiem. Dan Dediu i Robert Ladd z Uniwersytetu w Edynburgu odkryli jednak, że pewne geny ułatwiają naukę języków tonalnych, gdzie niebywałe znaczenie mają drobne różnice w intonacji. Naukowcy ci jako pierwsi opisali korelację między językiem a odmianami genów.


Język czy przedstawienia?

24 kwietnia 2009, 11:01

Analizy matematyczne wskazują, że znaki widniejące na tablicach i zwojach odkrytych w dolinie Indusu pod koniec XIX wieku stanowią język. Mają one ok. 4,5 tys. lat, na razie nikomu nie udało się ich jednak przetłumaczyć. Siedem lat temu niektórzy historycy i lingwiści wysunęli hipotezę, że nie mamy do czynienia z językiem, lecz przedstawieniami religijnymi lub politycznymi. W świetle najnowszych danych wygląda, że się mylili.


Zapraszamy na Małopolską Noc Naukowców

7 września 2010, 10:33

Już 24 września Małopolskę po raz kolejny ogarnie naukowe szaleństwo. W tę wyjątkową Noc każdy będzie miał szansę wyruszyć po przygodę z naukowcem w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu.


Dowód na średniowieczne pochodzenie wilczycy z Kapitolu

27 czerwca 2012, 06:43

Przez długi czas zakładano, że wilczyca kapitolińska, rzeźba stanowiąca symbol Rzymu, powstała w starożytności. Pierwsze wątpliwości zgłosiła w 1997 r. konserwator Anna Maria Caruba, która zauważyła, że sylwetkę zwierzęcia odlano w całości, a technika ta była typowa dla średniowiecza. Badania naukowców z Università del Salento potwierdziły jej przypuszczenia. Wg datowania radiowęglowego, wilczycę wykonano między 1021 a 1153 r. n.e.


Osobowość pozwala przewidzieć przebieg uczenia u dzikich małp

12 marca 2014, 11:46

Pawiany uczą się od innych małp o nowych źródłach pożywienia, ale tylko wtedy, gdy są zuchwałe lub niespokojne.


Paleolityczne stanowisko sprawiania słoni

26 listopada 2015, 11:21

W Megapolis w Grecji natrafiono na stanowisko z dolnego paleolitu (Marathousa 1), na którym sprawiano słonie Elephas antiquus.


Morze Martwe

Już 11 500 lat temu działalność człowieka zmieniała klimat

13 czerwca 2017, 09:30

Badacze z Uniwersytetu w Tel Awiwie odkryli dowody na najstarsze znane zmiany klimatyczne spowodowane działalnością człowieka. Miały one miejsce 11 500 lat temu


Wiemy, co jedli neolityczni mieszkańcy okolic Żelaznej Bramy

17 stycznia 2019, 10:56

Dzięki badaniom naukowców z University of Bristol coraz więcej wiemy o diecie neolitycznych mieszkańców południowo-wschodniej Europy. Naukowcy badali pozostałości pożywienia, znalezione w ceramice liczącej sobie ponad 8000 lat.


Kometa zniszczyła jedno z pierwszych ludzkich osiedli?

10 marca 2020, 11:48

W latach 70. syryjski odcinek Eufratu został przegrodzony zaporą Taqba. Okolice zalały wody sztucznego jeziora Assad, a pod wodą znalazło się wyjątkowe stanowisko archeologiczne. Abu Hureyra to jedna z najwcześniejszych osad ludzkich. Niemal 12 800 lat temu osiedlili się tam nomadzi i zaczęli uprawiać rośliny. Teraz dowiadujemy się, że osada została zniszczona przez... kosmiczną katastrofę.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk